Innu-aimuna mak innu-aituna
Pessamiu-aimun
Uashat mak apituamiss-aimun
Anite mamu kaitussenanut uikanishimauat ne uet tutakanit mak kassinu auen ka apatenitak tshetshi nishtutak eshi-atushkateniti auassa eshi-aiminiti innit ka utshipanniti. Uapatamuku ishpish uenutishimakannit eshi-kanuenitashuht utaimunnuat mak utaitunnuat ishpish uitshikuht tshetshi minu-nitautshiht. Tshika uapatenau eshpaniuet nishuait kie ma mitshet aimuna ishpish tutakuht tshetshi aimiht mak tshetshi tshishkutamatishuht. Mashten, tshika pekupatikunau ishpish apatak tshetshi tshitapamekut aiat pekutaht e aimiht auassat ashit e tshitapatakannit tatipan uetshipaniht, tshetshi uapatamueku anite e animauht, miam ishinakuanniti, mak tshetshi ut uipat uitshiekut.
Nitaimun, anite eshi-tapishinian
Tshe ishi-mamitunenitakanit
Pessamiu-aimun
Uashat mak apituamiss-aimun
Tshishkutamatishunanu mitshet aimuna
Tshe ishi-mamitunenitakanit
Pessamiu-aimun
Uashat mak apituamiss-aimun
● Umenua e tshitapatakanniti, tanenua nishu aimuna anu tshipa minupaniku ne auass ?
– Shaputue nenua nishu aimuna e apashtakaniti : ne auass tshi tshishkutamatishu nenua nishu aimuna eshku eka nishtupipuneshit.
– Peiku aimun pitama, eku minuat kutak natshe : ne auass pitama utaimun tshishkutamatishu, natshe kutakanu aimunnu tshe uapatak.
ο Ne auass apu mamashikut nenua nishu aimuna e apashtat, apashtau nenua ushkat aimuna piapanniti anite ushtikuanit, tan ua ishinakuannit aimunnu.
ο Ne auass tshitshipanu e tipanak aimuna, nishtutamu peiku nenu tshekuannu ait eshi-uitakannit anite nenua tatipan aimuna.
ο Ne auass naushunamu peiku aimunnu mak at nenu kutakanu muku anite eishpannit kie ma nenua auennua e aimiat (miam mate : mishtikushiu-aimunnu katshishkutamatsheutshuapit, innu-aimunnu uitshuat).
ο Ne auass anu peiku aimunnu apashtau (nenu ushkat tekuannit, eku patush nenu kutakanu).
ο Ne auass kutshipanitau tshetshi uitak tshekuannu anite utaimunit, muku apu tshi nishtutuakanit.
ο Ne auass natutueu kutaka auennua muku apu aimit, uesh eshku apu itamatshiut tshetshi uitak tshekuannu anite kutak aimunit.
ο Ne auass eka animanniti aimuna apashtau anite nenu kutak aimunnu kie ma tshika uitamu pikunu ka tshissenitak.
ο Ne auas minu-nishtutamu mak tshi aimu ashit nenu kutak aimunnu.
ο Shash uanasse tshi aimu ne auass anite utaimunit, iapit anite nenu kutakanu aimunnu, at amassepanitat nanikutini.
Uitshiuanu tshetshi aiminanut
Tshe ishi-mamitunenitakanit
Pessamiu-aimun
Uashat mak apituamiss-aimun
● Ute etaian, tanite nipa tshi uitshikaun tshetshi atushkatakanit eshi-aimiht auassat ?
● Tanite nipa tshi ut ituten anite ?
Pessamiu-aimun
Uashat mak apituamiss-aimun
Mashinaikanuian eshi-amatshuapanit eshi-aimit
Netuenitakanit tshetshi tutakanit : Tshipa tshi shakassinitan ne mashinaikanuian, tshetshi uapatamin tshetshi katshitinamukue eshi-aimit nenu e tshitapatakannit etatupipuneshit.
Akua tshetshi tutakanit : ne mashinaikanuian itashtakanipan anitshenat auassat muku ka mishtikushiu-aimiht. Auassat ait uetshipaniht tshipa tshi eka minupanikuat kie ma anitshenat mitshet aimuna ka tshishkutamatishuht.
Pessamiu-aimun
Uashat mak apituamiss-aimun
Eshi-patshitinakanit aimun katikatip eshi-amatshuepanit eshi-aimiht innu-auassat nakapanitakanu. Uitamatshemakan put tshetshi tshiam ishinakuak ut passe innu-auassat tshetshi utatshepaniht 6 tatupishimua kie ma anu ashit ne ka ishi-ashuapatakanit miam eshi-mashinataikanit anite mashinaikanit. Ne uetatshepannanut anite tshipa utshipanu eshinakuak mak eshi-pimutenanut tshetshi tshishkutamatishunanut innu-aitun e tshitapatakanit. Passe auassat, ne uetatshepannanut tshipa tshi punipanu anite itatupipuneshit ituteti katshishkutamatunannut.
Apatan : Nenua tshekuana eka tekuaki anite tshitaimunnuat kie ma anite tshitaitunnuat, anu tshipa minuau tshetshi eka apatenitakanit (miam mate : muku e tshitapamakanit auen).
Anitshenat auassat nishuait ka ishi-aimiht, tshipa tshi natu-tshissenitakanu tshi tutak ne auass nenu eshi-ashuapamakanit tshetshi tutak enuet peiku anite aimunnu. Tatu nenua aimuna ne auass e apashtat, eukuannua e apashtat anite kassinu aimuna.
Apatan : Nenua tshekuana eka tekuaki anite tshitaimunnuat kie ma anite tshitaitunnuat, anu tshipa minuau tshetshi eka apatenitakanit (miam mate : muku e tshitapamakanit auen).
Mamu ka tutakanit tshekuan
Pessamiu-aimun
Uashat mak apituamiss-aimun
Tshitapatamuku umenua e aitinanut ute enat tshetshi matinuemitunanut eshi-takuak anite tshitaitunnuat ashit e atusseshtakanit eshi-aimiht auassat mak e minuatameku !
Kuei Nuitsheuakan
Innu-aimuna Uepishtikueiau-assit
Pessamiu-aimun
Uashat mak apituamiss-aimun
Nenua 11 etatunakau innu-aimuna ute Uepishtikueiau-assit, nishu shash apu shuku aiminanukau, muku meshta-atushkatakaniti :wendat-aimun mak wolastoqiyik-aimun (malécite-innit). Kushtikuan anite itetshe abénaquis, eku kutaka nishtu aimuna iapit kueshtikuaki tshetshi unitaki : kanien’Kehà :Ka (mohawk-innit), Mi’kmaq mak anishnabe (algonquin-innit). Nenua kutaka patetat innu-aimun, atikamekw, eeyou (cri-innit), naskapi mak inuktitut mishta-nakatuenitakanua.
Ishpitenitetau innu-aimuna,
tshetshi nakatuenitakanit ne innu-nakatamatsheun meshta-uenutishimakak!
Anite uetshipanit :
Drapeau Lynn, Les langues autochtones du Québec : état des lieux et propositions pour l’action.
Beaulieu Alain, Les Autochtones et le Québec : Des premiers contacts au Plan Nord.
Tshinashkumitin
